Mục Lục

Khắc phục vật liệu không đạt cấp nguy hiểm cháy: 5 giải pháp cho công trình đang hoạt động

Nov 4, 2026 · @VuD

Phát hiện vật liệu nội thất chưa đạt cấp nguy hiểm cháy không có nghĩa là phải đập bỏ toàn bộ. Kết luận đó có thể đến từ đơn vị tư vấn, từ đợt rà soát nội bộ hay từ một lần kiểm tra. Cách xử lý đúng là đi theo trình tự: xác định yêu cầu tại từng vị trí, chọn giải pháp phù hợp với từng loại vật liệu, rồi chứng minh kết quả bằng hồ sơ.

Bài viết này tập hợp 5 nhóm giải pháp khắc phục vật liệu không đạt cấp nguy hiểm cháy cho công trình đang hoạt động. Bài cũng nêu điều kiện áp dụng của từng giải pháp, cách chọn nhanh theo vật liệu và những sai lầm khiến việc khắc phục phải làm lại.

Khắc phục vật liệu không đạt cấp nguy hiểm cháy: vách gỗ đã xử lý chống cháy hạn chế lửa lan

Ảnh minh họa tượng trưng: trên cùng một vách lam gỗ, phần chưa xử lý bị lửa lan theo bề mặt, phần đã xử lý chống cháy hạn chế được sự lan truyền của lửa.

Bước đầu tiên: xác định đúng yêu cầu tại từng vị trí

Không phải vật liệu nào bị nghi ngờ cũng phải xử lý. Yêu cầu về cấp nguy hiểm cháy phụ thuộc vị trí sử dụng, nhóm nhà và điều kiện trang bị của công trình. Xác định đúng ngay từ đầu giúp tránh chi tiền cho những vị trí vốn đã đạt.

Trên đường thoát nạn (sảnh, hành lang, buồng thang bộ): vật liệu hoàn thiện, ốp lát, phủ sàn đối chiếu Bảng B.8 QCVN 06:2022/BXD.
Trong gian phòng chung (hội trường, phòng ăn, phòng họp lớn và các phòng tổ chức sự kiện cho khách không quen địa điểm): đối chiếu Bảng B.9. Định nghĩa gian phòng chung nằm ở mục 1.4.21a, do Sửa đổi 1:2023 bổ sung.
Các trường hợp được miễn hoặc giảm theo mục 3.5.10: gian phòng chung có chữa cháy tự động thì không yêu cầu cấp nguy hiểm cháy của vật liệu; các trường hợp khác có chữa cháy tự động được giảm một cấp. Lớp vật liệu dày không quá 1 mm trên nền không cháy, hoặc vật liệu chiếm không quá 20% diện tích tường, trần và phân bố rời rạc, cũng không bị yêu cầu.
Công trình xây dựng từ trước: yêu cầu xác định theo quy chuẩn, hồ sơ thiết kế và quy định chuyển tiếp áp dụng cho công trình, không chỉ so với quy chuẩn mới nhất.

Kết quả của bước này nên ghi thành một bảng kê theo vị trí: mã vị trí, bộ phận (tường, trần, sàn), loại vật liệu và chiều dày, diện tích, cấp yêu cầu và hồ sơ hiện có. Bảng kê này là căn cứ để chọn giải pháp, lập dự toán và sau này đối chiếu khi kiểm tra.

Nhà kinh doanh karaoke, vũ trường cần lưu ý: mục A.4 Phụ lục A QCVN 06:2022/BXD, nơi từng yêu cầu vật liệu hoàn thiện CV1, đã bị bãi bỏ bởi Sửa đổi 1:2023. Hiện nay, hành lang và gian phòng trên đường thoát nạn phải được ngăn cách bằng bộ phận ngăn cháy theo mục 3.3.5; vật liệu đối chiếu Bảng B.8, B.9 như các nhà khác.

Khi muốn dùng ngoại lệ của mục 3.5.10, chủ cơ sở phải giữ cho hệ thống chữa cháy tự động luôn hoạt động. Đây là điều kiện sẽ được kiểm tra, không phải miễn trừ vĩnh viễn.

Sau khi biết yêu cầu, mỗi vị trí đi qua bốn câu hỏi theo thứ tự trên. Vị trí nào dừng ở câu hỏi đầu tiên thì chi phí thấp nhất; thay thế chỉ còn lại khi các lựa chọn khác không khả thi. Riêng buồng thang bộ, nên ưu tiên thay thế ngay.

5 giải pháp khắc phục vật liệu không đạt cấp nguy hiểm cháy

Năm giải pháp dưới đây không loại trừ nhau: một công trình thường dùng hai, ba giải pháp cho các vị trí khác nhau. Giải pháp nào cũng phải được chứng minh bằng kết quả thử nghiệm của hệ vật liệu sau khi làm.

1. Thay thế vật liệu

Tháo vật liệu không đạt, lắp vật liệu không cháy hoặc vật liệu có kết quả thử nghiệm đạt cấp yêu cầu. Đây là lựa chọn chắc chắn nhất cho buồng thang bộ, cho vật liệu đã xuống cấp, và cho mút, xốp cách âm dễ cháy như PU, PE, EPS.

Tháo cả khung, thanh đỡ bằng gỗ và lớp cách âm, cách nhiệt dễ cháy nằm phía sau.
Keo dán, vật liệu xử lý mối nối và lớp sơn, giấy dán bên ngoài phải thuộc hệ đã thử nghiệm.
Vật liệu thuộc danh mục của QCVN 16:2023/BXD phải có chứng nhận hợp quy.

2. Ốp phủ bằng vật liệu không cháy

Giữ vật liệu cũ, ốp ngoài một lớp tấm không cháy như thạch cao, xi măng. Cách này hợp với vật liệu không xử lý được và vị trí không cần giữ bề mặt cũ.

Bọc kín toàn bộ bề mặt, kể cả cạnh quanh lỗ cửa, lỗ kỹ thuật và phần nằm trong không gian trần.
Chèn bịt khe rỗng phía sau lớp ốp tại đỉnh tường và mỗi tầng, để lửa không lan ngầm sau lớp ốp.
Lớp ốp làm hẹp hành lang và lỗ cửa, nên kiểm tra lại chiều rộng thông thủy yêu cầu. Vật liệu cháy được vẫn còn phía sau, chỉ được che chắn.

3. Lớp phủ chống cháy cho gỗ và vật liệu gốc gỗ

Sơn hoặc chất phủ chống cháy, có loại trong suốt giữ vân gỗ, phủ trực tiếp lên gỗ, ván ép, MDF đang dùng. Giải pháp này hợp khi cần giữ thẩm mỹ và công trình không thể ngừng hoạt động lâu.

Kết quả thử nghiệm phải là của chính hệ vật liệu nền và lớp phủ: cùng loại nền, chiều dày nền nằm trong phạm vi của báo cáo.
Lớp sơn, vecni, sáp cũ không thuộc hệ đã thử phải được loại bỏ trước khi phủ.
Thi công đủ số lớp và định mức của mẫu thử; đo chiều dày màng ướt trong quá trình làm và ghi vào nhật ký.
Tấm ốp tháo lắp được thì phủ cả mặt sau và các cạnh.

4. Tẩm thẩm thấu chống cháy

Chất chống cháy được đưa vào bên trong vật liệu bằng phun, quét thấm nhiều lớp, ngâm hoặc tẩm chân không – áp lực. Vật liệu gần như giữ nguyên màu sắc và bề mặt.

Với vật liệu đã lắp đặt, chỉ phun hoặc quét tại chỗ khi mẫu thử cũng được xử lý bằng đúng cách đó. Ngâm và tẩm áp lực dành cho vật liệu tháo ra hoặc vật liệu mới.
Bề mặt có lớp ngăn thấm (sơn, melamine, laminate) thì chất tẩm không vào được. Khi đó chuyển sang lớp phủ có hệ thử nghiệm phù hợp, ốp phủ hoặc thay thế.
Nơi ẩm ướt cần chất bền rửa trôi, chứng minh bằng thử nghiệm sau lão hóa.

5. Xử lý chống cháy cho thảm, rèm, vải

Thảm trải sàn, rèm, phông màn, vải bọc tường còn tốt có thể được xử lý tại chỗ thay vì mua mới.

Thảm được thử nghiệm cả hệ: lớp sợi, lớp đế, lớp lót và cách lắp đặt như tại công trình. Kết quả của thảm không có lớp lót không dùng cho thảm trải trên lớp lót.
Vải bọc tường được thử cùng lớp vật liệu phía sau như khi sử dụng.
Xử lý lại sau khi giặt, làm sạch bằng nước, hoặc theo thông tin có căn cứ của nhà sản xuất về độ bền.

Chọn nhanh giải pháp theo loại vật liệu

Bảng dưới đây là gợi ý ban đầu; lựa chọn cuối cùng phụ thuộc vào việc có hệ vật liệu đã thử nghiệm phù hợp hay không.

Vật liệu hiện hữu	Nên cân nhắc trước	Cần lưu ý
Gỗ tự nhiên, ốp gỗ, ván ép, MDF chưa phủ	Lớp phủ chống cháy hoặc tẩm thẩm thấu	Loại bỏ vecni, sáp cũ; xử lý cả mặt sau nếu tháo được
Ván phủ melamine, laminate	Lớp phủ có hệ thử nghiệm trên đúng bề mặt đó; nếu không có thì ốp phủ hoặc thay thế	Chất tẩm không thấm qua lớp phủ này
Mút, xốp tiêu âm PU, PE, EPS	Thay bằng bông khoáng, bông thủy tinh hoặc tấm tiêu âm đạt cấp	Lớp bề mặt (vải, tấm đục lỗ) cũng thuộc hệ đã thử
Thảm trải sàn	Xử lý tại chỗ nếu thảm còn tốt; thay bằng thảm đạt cấp nếu đã cũ	Thử nghiệm cả lớp lót và cách lắp đặt
Rèm, phông màn, vải bọc tường	Xử lý chống cháy cho vải	Xử lý lại sau khi giặt
Trần, vách có khung gỗ	Thay khung và tấm bằng hệ khung thép, tấm không cháy	Kiểm tra cả vật liệu nằm trên trần
Vật liệu trong buồng thang bộ	Thay thế	Vị trí quan trọng nhất cho thoát nạn

Chứng minh hiệu quả sau khi khắc phục

Vật liệu sau xử lý thường trông không khác vật liệu chưa xử lý. Vì vậy, điều giúp công trình được chấp nhận khi kiểm tra là hồ sơ, không phải vẻ ngoài. Một bộ hồ sơ gọn nhưng đủ gồm năm phần:

Kết quả thử nghiệm đúng hệ. Báo cáo phải nêu vật liệu nền, chiều dày, định mức, số lớp giống công trình. Một báo cáo hợp lệ dùng được cho nhiều công trình, miễn là vật liệu và điều kiện sử dụng nằm trong phạm vi của nó.
Nhật ký thi công. Ghi lô chất xử lý, diện tích, lượng đã dùng và chiều dày màng ướt. Lượng chất đã mua phải tương xứng với diện tích nhân định mức; chênh lệch thì giải trình.
Bảng kê cập nhật sau thi công. Mỗi vị trí ghi giải pháp đã làm, sản phẩm, số lô và số báo cáo thử nghiệm. Bảng này nên được lồng ghép vào hồ sơ nghiệm thu hiện có, không lập thêm một bộ riêng.
Nhãn nhận biết tại vùng xử lý. Nhãn ghi mã vị trí, sản phẩm, số lô, ngày xử lý và đơn vị thi công. Mã QR trên nhãn giúp tra cứu nhanh hồ sơ, nhưng không thay thế hồ sơ.
Mẫu đối chứng niêm phong. Mẫu được xử lý cùng lô chất, cùng định mức, cùng cách thi công, có chữ ký của các bên và lưu tại cơ sở. Khi có nghi vấn, mẫu này được đem thử kiểm chứng.

Nên đặt lịch thử nghiệm ngay khi chọn xong giải pháp. Số tổ chức thử nghiệm xác định được cấp nguy hiểm cháy còn ít, trong khi mỗi mẫu phải thử nhiều chỉ tiêu. Chọn tổ chức có năng lực và tư cách pháp lý phù hợp với phép thử, được chỉ định khi pháp luật yêu cầu.

Thi công khi công trình vẫn hoạt động

Không cần ngừng kinh doanh để khắc phục, nếu chia việc theo mức độ ưu tiên và theo khu vực. Thứ tự hợp lý là đi từ nơi ảnh hưởng lớn nhất đến an toàn thoát nạn:

Buồng thang bộ, sảnh thang máy.
Sảnh chung, hành lang và các vị trí khác trên đường thoát nạn.
Gian phòng tập trung đông người, phòng hát karaoke, vũ trường.
Các vị trí còn lại.

Một số cách giảm gián đoạn thường dùng:

Thi công theo từng tầng hoặc từng khu, ngoài giờ hoạt động; giữ ít nhất một lối thoát nạn thông suốt trong lúc làm.
Với tấm ốp, cửa tủ, vách tháo được, đưa về xưởng xử lý rồi lắp lại để rút ngắn thời gian tại công trình.
Chọn chất xử lý gốc nước, có phiếu an toàn hóa chất; thông gió và để khô đúng chỉ dẫn trước khi đưa khu vực vào dùng lại.

Với cơ sở thuộc danh sách áp dụng Quyết định 1074/QĐ-BXD, các giải pháp phải hoàn thành chậm nhất ngày 01/7/2028. Nên lập kế hoạch theo từng năm, bắt đầu từ nhóm ưu tiên 1 và 2, thay vì dồn vào cuối lộ trình. Mốc thời gian này không thay thế yêu cầu xử lý ngay khi có nguy cơ trực tiếp đe dọa an toàn.

Những sai lầm khiến việc khắc phục phải làm lại

Dùng báo cáo thử nghiệm của loại nền khác. Kết quả của một chất xử lý trên gỗ thông không dùng cho MDF, và ngược lại.
Nhầm sơn chống cháy kết cấu thép với lớp phủ cho vật liệu nội thất. Loại thứ nhất nâng giới hạn chịu lửa của kết cấu; loại thứ hai làm giảm tính nguy hiểm cháy của bề mặt. Kết quả thử của loại này không thay cho loại kia.
Phủ chồng lên vecni cũ. Lớp cũ không thuộc hệ đã thử nên kết quả thử nghiệm không còn đúng.
Thi công thiếu định mức hoặc bỏ quên cạnh, mặt sau. Lượng chất đã dùng so với diện tích sẽ cho thấy điều này khi kiểm tra.
Giặt rèm, làm sạch thảm mà không xử lý lại. Một số chất xử lý giảm hiệu quả sau khi gặp nước.
Chỉ ốp che mà không chèn khe rỗng. Lửa có thể lan ngầm phía sau lớp ốp từ tầng này sang tầng khác.
Tạm tháo thảm, tấm ốp khi có đoàn kiểm tra rồi lắp lại. Cách này không giải quyết rủi ro, và bảng kê, chứng từ mua hàng sẽ cho thấy sự chênh lệch.
Sửa chữa sau này không báo cho đơn vị thi công nội thất. Sơn lại, dán giấy mới bằng vật liệu ngoài hệ đã thử có thể làm mất tác dụng của lớp xử lý.

Câu hỏi thường gặp

Vật liệu không đạt cấp nguy hiểm cháy có bắt buộc phải tháo bỏ không?

Không nhất thiết. Ngoài thay thế, có thể ốp phủ bằng vật liệu không cháy, phủ hoặc tẩm chống cháy, hay xử lý thảm, rèm tại chỗ. Điều kiện là hệ vật liệu sau khi làm có kết quả thử nghiệm đạt cấp yêu cầu tại vị trí đó.

Công trình có sprinkler thì vật liệu nội thất có phải xử lý chống cháy không?

Theo mục 3.5.10 QCVN 06:2022/BXD (Sửa đổi 1:2023), gian phòng chung có chữa cháy tự động không bị yêu cầu về cấp nguy hiểm cháy của vật liệu. Các vị trí khác có chữa cháy tự động được giảm một cấp, không được miễn. Hệ thống phải được duy trì hoạt động thì ngoại lệ mới còn giá trị.

Sơn chống cháy cho kết cấu thép có dùng để đạt cấp nguy hiểm cháy cho gỗ được không?

Không tự động được. Sơn kết cấu thép được thử để xác định giới hạn chịu lửa, còn cấp nguy hiểm cháy của vật liệu nội thất cần các phép thử khác trên đúng loại vật liệu nền.

Một báo cáo thử nghiệm có dùng được cho nhiều công trình không?

Có, nếu vật liệu nền, chiều dày, định mức, cách thi công và điều kiện sử dụng tại công trình đều nằm trong phạm vi ghi trong báo cáo. Không dùng cho vật liệu hoặc cấu tạo ngoài phạm vi đó.

Thảm, rèm đã xử lý chống cháy có cần xử lý lại không?

Có, sau khi giặt, làm sạch bằng nước, hoặc theo thông tin có căn cứ của nhà sản xuất về độ bền. Nên ghi lịch xử lý lại vào quy trình bảo trì công trình.

Phòng hát karaoke áp dụng yêu cầu vật liệu nào sau khi mục A.4 bị bãi bỏ?

Vật liệu trên đường thoát nạn đối chiếu Bảng B.8. Phòng hát, phòng vũ trường đối chiếu Bảng B.9 khi được xác định là gian phòng chung theo mục 1.4.21a, có xét ngoại lệ của mục 3.5.10. Hành lang và gian phòng trên đường thoát nạn phải được ngăn cách bằng bộ phận ngăn cháy theo mục 3.3.5.

Khắc phục đúng một lần, dùng yên tâm lâu dài

Khắc phục vật liệu không đạt cấp nguy hiểm cháy là một việc có trình tự: xác định đúng yêu cầu, chọn giải pháp theo từng vị trí, làm đúng hệ đã thử nghiệm và giữ hồ sơ gọn gàng. Làm đúng ngay từ đầu thường rẻ hơn nhiều so với phải làm lại sau một lần kiểm tra.

MIVIKO sản xuất và cung cấp vật liệu, chất xử lý chống cháy thụ động cho gỗ, ván, thảm và vải. Chúng tôi có thể cùng chủ cơ sở khảo sát, lập bảng kê theo vị trí và đề xuất giải pháp phù hợp, kể cả khi giải pháp đúng là thay thế. Liên hệ hotline 0787 129 988 hoặc miviko.vn.

Bài viết do MIVIKO biên soạn từ các văn bản công khai, mang tính tham khảo. Với từng cơ sở cụ thể, hãy đối chiếu nguyên văn quy chuẩn và trao đổi với đơn vị tư vấn PCCC.

Đọc thêm

Nguồn tham khảo